Metrik Vida Diş Tolerans Tablosu (ISO Tam Liste Rehberi – 2026)
Metrik vida diş toleransları, vidanın ne kadar sıkı veya boş geçeceğini belirleyen standart ölçü aralıklarıdır. CNC torna ve frezede diş açarken doğru tolerans seçimi montaj kalitesini doğrudan etkiler.
Sistem: ISO 965 Metrik Diş Standardı
📘 Tolerans Sınıfı Nasıl Okunur?
Örnek: M10x1.5 – 6g / 6H
6 → Tolerans kalite seviyesi (orta hassasiyet)
g → Erkek vida (şaft diş)
H → Dişi vida (somun diş)
Küçük harf = Erkek vida
Büyük harf = Dişi vida
🔧 EN ÇOK KULLANILAN TOLERANS SINIFLARI
✅ 6H (Dişi Vida – Standart)
En yaygın somun toleransı
Genel makine üretiminde kullanılır
Orta sıkılık
✅ 6g (Erkek Vida – Standart)
Genel civata üretimi
Orta boşluk
Seri üretimde tercih edilir
📊 METRİK DİŞ TOLERANS SINIFLARI TAM LİSTE
🔹 DİŞİ VİDA (Somun) Toleransları
4H → Çok hassas
5H → Hassas
6H → Standart (en yaygın)
7H → Gevşek
8H → Çok gevşek
🔹 ERKEK VİDA (Civata) Toleransları
3g → Çok hassas
4g → Hassas
5g → Orta hassas
6g → Standart (en yaygın)
7g → Gevşek
8g → Çok gevşek
🏭 Sektöre Göre Tolerans Seçimi
Otomotiv
6g / 6H
Savunma Sanayi
5g / 5H veya 4H
Genel Makine
6g / 6H
Kalıp Sektörü
5g / 6H
📏 M10x1.5 Örnek Tolerans Ölçü Aralığı
Nominal Çap: 10 mm
6g Erkek Vida Yaklaşık Aralık:
Üst limit: 9.968 mm
Alt limit: 9.732 mm
6H Dişi Vida:
Nominalden pozitif toleranslıdır
Somun genelde tam ölçüye yakın çıkar
(Not: Gerçek mikron değerleri adım ve tolerans sınıfına göre değişir.)
🧠 Tolerans Sayısı Ne Anlama Gelir?
Düşük sayı = Daha hassas
Yüksek sayı = Daha gevşek
Örnek:
4H → Çok sıkı geçme
8H → Bol geçme
⚙ CNC’de Tolerans Ayarı Nasıl Yapılır?
Diş derinliği mikron ayarı
Son paso hafif bırakılır
Mastar ile kontrol edilir
G76 finiş payı doğru ayarlanır
🔥 6g – 6H Neden En Yaygın?
Seri üretime uygun
Kolay montaj
Titreşime dayanıklı
Standart civata-somun uyumu
Türkiye’de sanayide %80 oranında 6g / 6H kullanılır.
📌 İnce Dişlerde Tolerans
İnce dişlerde tolerans daha kritik olur çünkü:
Diş yüksekliği daha az
Montaj hassasiyeti artar
Ölçü kaçması daha belirgindir
M10x1.25 → daha hassas ayar gerekir.
🛠 Tolerans Kontrol Yöntemleri
✔ GO – NO GO mastarı
✔ Üç telli ölçüm
✔ Diş mikrometresi
✔ Profil projeksiyon cihazı
En güvenilir yöntem mastardır.
🚨 Yanlış Tolerans Seçimi Ne Yapar?
Vida sıkmaz
Montaj zor olur
Titreşimle gevşer
Diş sıyırma oluşur
📐 Özet Tablo
Tolerans Hassasiyet Kullanım Alanı
4H Çok hassas Savunma
5H Hassas Kalıp
6H Standart Genel sanayi
7H Gevşek Büyük montaj
8H Çok gevşek Özel uygulama
🎯 Sonuç
CNC’de ustalık sadece diş açmak değil, doğru toleransı bilmektir.
✔ Standart iş → 6g / 6H
✔ Hassas iş → 5g / 5H
✔ Savunma → 4H
